آفتاب 12 خرداد ماه غروب کرده بود که از جلسه انجمن ادبی فانوس بیدگل خارج شدم با دوستم حیدرعلی عنایتی گشتی کوتاه در کناره ی دشت بهشتی بیدگل زدم،هوا تاریک و طوفانی شد وفرصت زیادی برای اختلاط نداشتیم .حیدر نشریه ای به من امانت داد به نام ترنج که دراواسط دهه هفتاد در بیدگل چاپ میشده، من ترنج را در آن سالها نه دیده بودم ونه خوانده، اما نام ترنج من را به یاد قالی ام انداخت که امروز ترنجش را تمام کرده بودم،قالی بوم گلی ام را هرروز با همسرم چند رچ قبل از طلوع آفتاب می بافم این یک عادت قشنگ است که هرروزه دارم، عادتی که از پدرو مادرم به ارث برده ام،  حسی است که با من عجین است. ترنج حیدر را که باز کردم  متنی را دیدم با عنوان اشارات که در 4 بخش نوشته شده بود وشعری از استاد علی ستاری(شیدا)با عنوان ترنج. به نظر من ترنج یعنی رنج پیچیده که فقط قالی بافان آن را با خود میکشند تا ترنج به وجود بیاید.البته ترنج حیدر رنج دیگری است.

درقسمت هایی از بخش اول متن حیدر که در آن سالها نوشته شده می خوانیم.

1- به گذشته های دوردست نمی توانیم برویم.ولی اگر از هفتاد سالهای نسل حاضر ودر قید حیات،راجع به پیدایش صنعت قالی بافی در منطقه آران وبیدگل سوالی بپرسیم، می گویند:ابتدای پیدایش صنعت قالی بافی در این منطقه بر میگردد به آغاز قرن خورشیدی حاظرودر ادامه  ی پاسخشان اضافه می کنند:ازرشد فرا گیر وعمومیت یافتن این هنر به عنوان یک (شغل)که خواه ناخواه انقراض مشاغل شَعربافی وابریشم بافی ونخ بافی را بهمراه داشت- بیش از نیم قرن می گذرد یعنی پنجاه سال است که هر خانوار آرانی بیدگلی در طول سال با توجه به توان ومهارت وسرعتش یک ،دو، وسه تخته قالی ، بافته.

2- از قالی بافان آران بیدگل چه چیزی میدانیم؟-:سردابه های تاریک ونمور،از تیغ آفتاب تاغروب خورشیدریشه زدن وبعد از خوردن لقمه ای نان بیات،ادامه ی کار در زیرنور چراغ گرد سوز ولامپا،در پای دار قالی،دوران خرد سالی را به ایام جوانی وروزهای جوانی رابه سالهای پیری کشاندن.ستون فقرات کج شده ،چشمهای کم سو،سر انگشتان سائیده ومدام بافتن وبافتن وبافتن با آرزوی سالی یکبار به (شَر)رفتن وخریدن قواره ایی چیت وخوردن لقمه ای کبابی در مغازه ی (مشتی)

3- آران بیدگل از رهگذر این صنعت 50 ساله که با گوشت وپوست وخون وروح واحساس و اندیشه وعاطفه ی مردمش شکل گرفته چه چیزی عایدش شده؟آیا می توانیددر خانه ی یکی از بافندگان،حتی قالیچه ایی – از محصول ودسترنج او پیدا کنید؟براستی این 50 سال سرمایه وزحمت به کجا رفته است؟

۴- قالی هایمان را بافته ایم،آرام وبی سرو صدا و سر براه روی دوشمان گذاشته ایم،رفته ایم توی بازار کاشان فروخته ایم پولش رایکجا در همان بازار کیف کفش وکلاه، شال، بخاری ،فتیله وقند وچایی وتوت خشکه وحنا وسرمه بقچه ی حمام و زرد چوبه و کتیرا وشامپو وآدامس وشلوارو...... خریده ایم وبرگشته ایم به (دِ)! تا دوباره قالی دیگری و خرید دیگر.وسرمایه ودسترنج خود رادر بازار کاشان به حرکت انداخته ایم وروز به روز بر رونق ورواج وکلان کردن اقتصاد آنها افزوده ایم واز قبَلِ همین بازار ،شهرداری کاشان با مالیات وعوارض توانسته است ، یک شهر تر وتمیز و شفاف با امکانات تفریحی زیاد،دست وپا کند.دستگاه های آموزشی اش دوسه تادانشگاه مجهز وقوی بسازد وبیشترین امکانات پزشکی- آموزشی-و....برای مردمش فراهم آورد......

زبید وزگل گویم اکنون سخن         هم از صنعت این دیار کهن

زن ومردش صنعتگر قالی اند         که استادو با بینش عالی اند

زنان هنر مند باپشتکار                 نشینند پیوسته در پشته دار

ابا شوق وذوق وابا سعی ورنج               نگارند بر سطح قالی (ترنج)

ترنجی که باشد ظریف وقشنگ                شود دیده حیران از آن آب ورنگ

چنین فرش را می نباشد نظیر                برای همه دلکش ودلپذیر

مریزاد دست هنر مندشان                          که دارند زاسلاف خود این نشان

* * * *

دریغا که در روزگار قدیم                                  بسی دختران فقیر ویتیم

که بودند بافنده هر روز وشب                            ستمها کشیدند ودرد وتعب

به ضرب وبه شتم وبد وناروا                                 اسیر یک استاد فرمانروا

علیل وگرفتار وبی دست وپا                               همه دردمند و همه بینوا

* * * *

گذشت آن ستمهای بیدادگر                             بجز مهربانی نبینی دگر

زن وشوی همدوش ،بافنده اند                           بگیتی سر افرازوبالنده اند

چنین گفت شیدای روشن روان                                که آی زوجهای فهیم وجوان

زن وشوی هر دو شریک همند                              شریک خوشیها ورنج وغمند

بیاری اگر مرد خیزد بپا                                    کند خانه داری زن با وفا

کند خانه را زن بهشت برین                             برو باد صدها هزارا آفرین

یکی بیت خوانم ز سعدی کنون                             همان شاعر فاضل ذ وفنون

(زن خوب فرمانبر پار سا                                 کند مرد درویش را پادشا)

علی ستاری (شیدا)

قالی بوم گلی اثر حسین بیدگلی by you.

این هم قالی بوم گلی ،اثر من وهمسرم که در کنار دستگاه کامپیوترم بر پاست.

شما میتوانید با کلیک در پست زیراز متن امروز دوباره قالی زدم استفاده کنید.

http://bidgoly.blogfa.com/post-76.aspx