چکیده

شیخ عبدالعلی موبد بیدگلی از چهرهای اثر گذار فرهنگی سیاسی یکصد ساله اخیر ایران است ، شهرت این شاعر وادیب دانشمند در تاریخ مشروطیت ایران بیشتر به علت مبارزات ومجاهدتهای او در روسیه دردوره استبداد صغیر است. وی توانست با تبلیغات خود علیه محمد علی شاه وانتشار سخنرانی هایش در مطبوعات روسی وانگلیسی توجه اندیشمندان وسیاستمداران را به اختناق حاکم در ایران در آن دوره سیاه جلب نماید.این نوشته مروری است بر زندگی علمی ،سیاسی وادبی او.

مقدمه

گذشت بیش از یکصد سال از تاریخ مشروطیت ایران وطلوع جمهوری اسلامی در ربع اخیر آن  وظهور شخصیتهایی ممتاز جهانی به طبیعت خود باعث رنگ باختن بخشی در خور توجه از حوادث وچهرهای تاریخی در حافظه مردم این مرز وبوم گشته است.

غبار فراموشی به سنت روزگار چنان چهرها وجریانهای تاریخی را می پوشاند که چه بسادر مواردی باز خوانی وشناسایی آنهاحتی برای متخصصان امر هم دشوار وگاهی نا ممکن می شود ،این امر بی تردید واقعیت تلخی است که البته در فصل آسیب شناسی فرهنگی جوامع قابل برسی وریشه یابی است.

شهر کاشان وقریه های وابسته بدان در گذشته ی روزگار،بستر ظهور وبالندگی شخصیتهایی بوده است که نمی توان تاثیر آنان را بر شکل گیری وجهت یابی جریانات تاریخی،فرهنگی،سیاسی واجتماعی نادیده انگاشت یا خرد شمرد.

مقاله پیش رو به باز شناسی چهره وشخصیت علمی ،ادبی وسیاسی مردی می پردازد که دست کم در دو مقطع پیوسته تاریخ مشروطیت ایران ودر شکل یابی حوادث آن دوران نقشی اغماض ناپذیر داشته ونامش در کنار بیداد گران فرهنگی آن دوران چون میرزا حسن رشدیه وحاج شیخ هادی نجم آبادی رقم خورده است. نام موبد بیدگلی دردوره ی ظهور انجمنهای سری پیش از پیروزی جنبش مشروطه خواهی وتلاشهای آنان بین سالهای 1317 تا 1324 ه ق  ودوره ی استبداد صغیر از ذیغعده ی 1325 تا جمادی الثانی 1327 ه ق وفتح تهران جزئی از تاریخ است که در نقاط ویژه ای بر سر راه پژوهشگرظاهر می گردد.

سعی نگارنده این است که چهره ی موبد بیدگلی از زیر غبار ابهامات،شناخته شود،ولیکن در برخی ازجهات همچنان تیرگی پرده ی ابهام مانع از دیدن واقعیت ،آنچنانکه بوده است، میگردد.در اینجا دست استمداد ما به سوی گنجینه دانش پژوهشگران بزرگوار تاریخ معاصر ،دراز ودر تمنای گرفتن آگاهیهای بیشتر در زوایای نا گفته زندگی این چهره ادبی وفرهنگی در یکصد سال اخیر است.ادامه دارد...

دکتر عبدالله موحدی محب